Bariisle Media:Thursday, March 24, 2011(Bariisle Media)Gabaygan waxaa tiriyey halyeyga caanka ka noqday Soomaaliya oo dhan ee ay Abwaanadu magaciisa kusoo daraan maansadooda marka ay ka sheekeynayaan dulmi diinimo iyo hanweynaan. Wuxuu kaloo Abwaanku caan ku yahay inkastoo aan maanta la sheegin oo si kale loo fasiro maahmaahda ay Soomaalidu wada taqaan ee ah: “Ayax teg Eelna reeb”. Abwaanku wuxuu ka tegey gabayo iyo suugaan badan oo aan maanta la hayn lana qariyey ama la min guuriyey. Waxaa inta badan la neceb yahay in la soo faago ama dibada la keeno Suugaantii Ayax dhowre iyadoo laga baqayo in ay soo baxaan ceebo fara badan. Ayax, Allaha u naxariistee, wuxuu ahaan jirey nin aan gaban oo aad u necbaa isku xadgudubka. Wuxuu ahaa nin aad u han weynaa oo ka dhashay qowmiyadaha laga tira badnaa ee ku noolaa Agagaarka Mudug. Wuxuu yaqaanay xuquuqdiisa, wuxuuna wax walba ka hormarin jirey inuu ilaasho sharftiisa iyo reerihiisa. Sababta uu gabaygan caan baxay u tiriyeyna waxay ahay Godob uu ka sheeganeyey Reer ay oodwadaag ahaayeen oo ku xad gudbay. Qisadiina waxay u dhacday sidan: 

Ayax Mohamed Dhowre Dagaal oo ka dhashay qowmiyada Yibraha ayaa wuxuu la degi jirey oo ay isku quud iyo qaaraanba ahaayeen Jilib hoose oo ka tirsan Cumar Maxamuudka Majeerteen oo la yiraahdo Reer Hassan Samatar.  Labada Reerba xoolahoodu isku meel bay daaqi jireen, isku ceelna way ka cabi jireen oo waxay ahaayeen Reero isla duula oo ceeshoo milix ah. Maalin maalmaha ka mid ah ayaa dhulkoo Eebe barwaaqo ka muujirey ayaa waxaa labada Reer oo lo’doodii isku jirto soo arooriyey wiil la oran jirey Cali Gaas oo uu Ayax Dhowre adeer u ahaa. Lo’ biyo aragtay lama celin karee, iyadoo qamaam ah ayay marba wiilkii yaraa dhinac u dhaaftay. Wuxuu ku dhibaatooday celcelinteedii markaasuu markii danbe ul ku halgaaday. Waxay ushii ku dhacday oo ay lug baabahda ka dhigtay sac uu lahaa Yusuf Seed oo ahaa Reer Hassan Samatar. Reer Dagaal ayaa sacii qashay maadaama uu tabcaamay oo aan la kabi Karin.  

Yusuf Seed wuxuu qaan u sheegtay Reer Dagaal kuna dacwooday inay usoo magdhabaan saciisii uu wiiku ka jabiyey reer Dagaalna ay qasheen. Reerihii uu ka dhashay Yusuf seed ee ahaa Reer Samatar Khalaf ayaa u soo jeediyey Yusuf Seed in uu iska samro maamaada waxa dhibkaa geystay ay yihiin Reer Dagaal gaar ahaan Reer Mohamed Dhowre oo ay Bahwadaag yihiin, ha yeeshee Yusuf waa samri waayey. Ayax ayaa Arrintii la yaabay wuxuuna goostay inuu sacii bixiyo laakiin Niman Reer Cigaal ah oo ka mid ah Reer Samatar Khalaf-ka ayay arrintii la xumaatay markaasey 10 adhi ah siiyeen Yusuf una sheegeen inuusan wax danbe u qabsan una raadsan Reer Dagaal.  

Maalmo ka dib ayaa waxaa Magaalada Gaalkacayo safar u aaday wiilkii uu Ayax adeerka u ahaa ee Cali Gaas waxaana arkay Yusuf Seed oo ahaa ninkii saca lahaa. Wuxuu dacweeyey wiilkii una sheegay Odayaasha in wiilkan laga siiyo saciisii uu ka jebiyey. Wiilkii yaraa ayaa u sheegay Odayaashii in Yusuf Seed la siiyey 10 ari ah oo uusan ku lahayn wax mag ah. Yusuf Seed wuu inkiray arrintii, waxaana lagu go’aamiyey inuu Cali Gaas dhaarto. Dhaartii ka dib ayaa Yusuf Seed waxaa loo xukumay 10 adhi ah oo kale oo laga rabo inay bixiyaan Reer Dagaal. Ayax ayaa arrintii maqlay oo aad uga xumaaday. 

Muddo yar ka dib markii ay dhacday dhacdadaas hore ayaa waxaa ay 2 dumar ahi oo uu midi qabo Mohamed Xaaji Cali Barre midna uu qabo Carre caws gurasho u doonteen banaanka ka baxsan deegaanka. Labadii dumar ahaa ayaa waxay soo heleen Rati buubaal ah oo baadi ah oo duurkaas iska wareegaaya oo baxsad ahaa. Waagaas oo ahayd waagii Gumeystuhu uu dhulka kala boobayey ee soohdimaha la jeexayey ayaa waxaa jirey xeer ahaa in Xoolihii reeraha kale gala aan dib loo celin oo xoolahaasi baadi ma ahayn. Labadii gabdhood ayaa awrkii soo kaxeeyey waxayna kusoo beegmeen gurigii Ayax Dhowre oo markaa ugu kooneeyey guryaha. Waxay gurigii ka cabeen caano iyo biyo maadaama ay soo daaleen awrkiina xeradii Ayax bay uga tageen.  

Ayax awrkii wuu ku dhaqmay oo wax badan buu raranayey. Waayo danbe ka dib ayaa wuxuu Mohamuud maqlay Reerkii uu ka dhashay ee Reer Hassan Samatar ahaa oo ku sheekeysanaya awrka. Mohammuud markiiba waa lagu kacay oo wuxuu wiil uu dhalay u diray Ayax si uu awrka uga soo ka xeeyo. Ayax ayaa markii uu dhegeystay wiilkii ugu jawaabay in ay aabihii ka wada xaajoon doonaan. Wiil Ayax dhalay oo wada hadalka awrka maqlayey ayaa ratigii la baxsaday oo soo iibsaday. Mohamuud oo xanaaqsan soona maqlay in awrkii la iibsaday ayaa soo istaagay gurigii Ayax una sheegay inuu awrkii soo celiyo. Ayax aad buu uga xanaaqay gardaradaas qaawan wuxuuna Mohamuud u sheegay inuu wax xoog looga qaato ama gar looga helo mooyee uusan si kale ku bixinayn awrka. Odayaashii Reerka ayaa Mohamuud dejiyey laakiin Mohamuud cid qabata waa la waayey. Buuq iyo ilaaq badan ka dib ayaa waxaa lagu go’aamiyey in la dhaarto oo Gaalkacayo la aado loona tago Qaaligii caanka ahaa ee Qaalli Uusle. 

Wuxuuna Mohamuud Qaaligii u sheegay in rati ay naagtiisu lahayd isaguna uu wakiil uga ahaa uu Ayax wiilkiisu iibsaday, haatana uu doonayo ratigiisii. Ayax arrinkii waa mari weydey, wuuna diiday in waxa uu Mohamuud sheegayaa ay run tahay. Qaaligii ayaa ku amray in Ayax uu dhaarto, sidiibuuna Ayax ku dhaartay. Markii arrinkii dhamaaday oo la soo kala dareeyay ayaa wuxuu Ayax Dhowre go’aan ku gaaray inuusan dib danbe Deegaan, Quud iyo Qaaraan uusan ula noqon Reer Hassan Samatar. Wuxuuna go’aansaday inuu ka guuro oo uu Reerihiisa meel kale oo ka cadaalad iyo dadnimo wanaagsan uu raadsado. Ayax intuusan guurin ayuu tiriyey gabaygan caanka ah ee uu ku cabirayo sababta ku keliftay tegitaanka iyo sida uusan u qaadaneynin quudhsi iyo in lagu xad gudbo. 

Abwaan Ayax Dhowre wuxuu yidhi: 

1. Indhowaydba waataanan qirin qaaradii gabaye
2. Waa ka qatanaa meerkan iyo qabadkii dayreede.
3. Marka addinka qaarkiin gam’aa laygu soo qubaye
4. Sida Qawdhan iyo Gooni baan uga qiseeyaaye
5. Qammaam iyo sidii Weerar baan ugu qurxeeyaaye
6. Qaraabooy i maqal caawa waan soo qadimayaaye
7.  
8. Qubi waa qormada Reer Xasan ah qawl aan maqashiiyey
9. Qodob kalena waa duniyadii Qab aan ka faaleeyey

1. 10.         
2. 11.        Qubi waa qormada Reer Hasana qawl aan maqashiiyey
3. 40.        Qodob kalena waa duniyadii qab aan ka faaleeyey

1. Nimanyohow qumaati iyo qalooc kala qiyaas roone
2. Waxba lama qarshee hadal rag waa la isu qeexaaye
3. Fardo kala quluub bay nin rag ah qar uga tuuraane
4. Qoomaari orodkay sidii qumanyo roortaaye
5. Quluubtii dad oo kala go’daa waysu quruntaaye
6. Dadse heedhe way qoonsan jiray tan iyo qaabiile
7. Qooraha waxaa looga simay waysku wada qayre
8. Qawaaniinku waa inuu nin raggi ahi kula quwoodaaye
9.  
10. Qawaaniinku waa inuu nin raggi ahi kula quwoodaaye
11. Rabbi labaduu kala qaadayaa qurux ma yeeshaane
12. Waxse qoonsimaadkeen ka dhacay qaadistii sace
13. Qarankeen waxuu jabay markii qaali lays badaye
14. Naftaa laga qalbaday ruux yamiin qoorta loo suraye!
15. Waa kaa qamuunyada debnaha qooni kaga taal-e
16. Maxuu qumiyey Maxamuud hadduu qoomamays yahaye
17.  
18. Haddaanse Yuusuf Dhuux i qasbi karin ina qisaasaynin
19. Oo aan geel la Qaadiyo idiin la iga qaadaynin
20. Haddaan aniga qool iyo hogaan la igu qabanaynin
21. Qoloyari ninkii iga damcaa wow quluub xumo-e
22.  
23. Qoloyari ninkii iga damcaa wow quluub xumo-e
24. Qaalmo iyo geel aanad qabin adigu ii qaabil
25. Dabadeedna ii kala qorshee waa qiso adduune
26. Hadaanse talo rag wada qaybsanoo mid iska qoondaysto
27. Oo qaydka wiil yari dhufsado lagu qasaarowye
28.  

1. Qoonkii Wadaadkaba beryaa Eebe qoonsadaye
2. Afarta qablood iyo mar bay dunida qaateene
3. Kuman qoora goo iyo lug bay col u qarqaareene
4. Rag towxiidka qiraaya bay ka qarjaf-siiyeene
5. Qorax saacad joogtiyo barqaa qaamadkood galaye
6. Cirkaa lagaga soo qayey rasaas gaal ku soo qubaye
7. Dabadeedna qoys lagama arag toban qof mooyaane,
8.  
9. Majeerteen qaraabiyo tol iyo qaraqareyn waaye
10. Cali-Geri quwiyo xooliyo iyo waayey quruxdiiye
11. Qaashkii ku dhacay Aadan buu qaaxadii jaraye
12. Qabaalkii furee bay lahayd waa yar qawlalaye
13.  
14. Qurrux iyo waxii Cali ka dhacay qabax dharaareede
15. Salaasiin qur-go’ay lagama simin qayd maraykanahe,
16. Qarka Ina- Baluun baa lafaha qalax la moodaaye
17. Waxa Ceel Cadaadi uga jaray qaalin dabadeede
18. Qab-qab dhaafey bay labo qabiil qaran ku weydaaye
19. Qaabiilba haabiil markuu qoonsaduu dilaye
20. Qooqii Suryare loo dilaa qoodha goys dhigaye
21.  
22. Qooqii Suryare loo dilaa qoodha goys dhigaye
23. Qalbi malahid sheydaan hadduu qaalib kaa yahaye
24. Waa qowrar low kaaga jabay hadalka qaarkiise
25. Qardoofo iyo nimaan qaadan bay qaci ka joogtaaye
26. Qayaad iyo colaad Bah-Hararsame mar isu qoonteene
27. Gabdhahiina nimankii qabaad kala qatawdeene
28. Waxaa qiraala inaad uumiyaha kala xorowdeene
29. Qabkaad Mudug la joogtaan rag waysku qaldamaysaane
30.  
31. Quruun buu awoowgiin lahaa qoon u raaciyahe
32. Qolqolkiina nimankii fadhiyey qoysna laga waaye
33. Qaan sheegad buu kaaga tegay qoonkii Reer Amar-e
34. Gumasoor shalaa laga qur-jaray qalanjahoodiiye
35. Qardhacna lagama siin kolay ku tahay qaalin moordiyahe
36. Waxa Wadal-Moggana kaaga qumay waa ku qoonsadaye
37. Qabkii Ina-Xaliimoo kalaad iga qodaysaane
38. Ninkii qayrkii loo xiirayoo qoystay baan ahaye 
39.  
40. Haddaan qaranka Reer-Diini tagiyo qolo kale u meero
41. Qallax iyo haddaan Ari-cad dego qaali baan noqone
42. Xaajada qumaatiga ayaa la igu qaataaye
43. Mar haddii qalooc hadalku galo waa qaraarahaye
44. Kolka awrka maan soo qabsado quusashaan ahaye
45.  
46. Dadkoose kula qasaariyo cidoo kula qaraamaada
47. Qaalmahatan geela ah iyo dharkoo qaadashiyo hooya
48. Qaydhiga qardhaasaha leh oo dabin la soo qaato
49. Diraacdiyo aroortii barnida lagu qaxweeynaayo
50. Feegaare malab jooga iyo herein lebenkeeda
51. Qunba subaga baabuur iyo qadow la heenseeyey
52. Waayeelka taladuu qatalay qodobka loo aaso
53. Qaatooyda dirireed hadday qaylo kore yeedho
54. Dhalinyaro qamaam waalan oo qalabka boobaysa
55. Waxaan adiga kugu quudin jiray qolo kalaan siine
56.  
57. Qalanjaha maroodiga ninkii waayo lagu qaybshay
58. Oo toban haruub oo qar jaran Eebe kaga quudshay
59. Tolankiyo qamuunyada ninkii labadaba u quuray

100. Oo qaar dambeedkiyo candhada feerka kaga qaaday

101. Qunba subaga baabuur iyo qadow la heenseeyey

102. Oo caanahuu qubay ilmadu qoysay baad noqone

103.  

104. Qabiltiyo nikaax naagahaa qaata meherkiiye

105. Qabaanimo ninkii iga damciyo ii qasaal marada

106. Qadertaa  Illaah iguma qaban qoodhay iyo xeradaye

107. Waaryaan aniga xaajo aan i qaban la igu soo qaadin!.

108.  

109. Walleese niman qabaayiil ahaan qoonsi kala waayin

110. Wallee geel nin laga qaaday baan orod qashlayn waayin

111. Wallee qodaxi nimay saydhay baan qoombin laga waayin

112. Wallee nimuu Illaah quudiyaan cidi ka qaadaynin

113. Wallee nimuu Ilaahay qadshaan qolo wax siinaynin

114. Wallee naag qab weyn iyo rag baan qiro heshiinaynin

115. Wallee qoys basari leedahaan waana qurux yeelan

116. Wallee milicdu nimay qabatay baan dhididku qoyn waayin

117. Wallee nimaan quraan dhiganin baan qaalli noqon waayin

118. Wallee qaaxo nimay hayso baan soo qufaci waayin

119. Wallee reer qorfiyo hawd degaan oonku qaban waayin

120. Wallee naag qabow kaa heshaan qabasho kaa deynin

121. Wallee tuug la daba qayliyaan qoobka rogi waayin

122. Nin qasaare galay baan Wallee qoomamo ilaawin

123. Wallee nimaan is qabanoow wanaag igama sii qaadid 

Waxaa tirirey Abwaan/Halyeey iyo Geesigii Ayax Dhowre Dagaal